Zgrada Prve kragujevačke gimnazije – mesto gde su odrastale generacije koje su menjale Srbiju

Malo koja zgrada u Kragujevcu može da se pohvali tako bogatom istorijom kao Prva kragujevačka gimnazija. Njeni hodnici pamte više od jednog i po veka školskih zvona, hiljade učenika, znamenite profesore i generacije koje su kasnije postale naučnici, političari, književnici, lekari, inženjeri i umetnici.

Iako je danas poznata kao jedna od najlepših školskih zgrada u Srbiji, njena priča počinje mnogo pre nego što su podignuti njeni monumentalni zidovi.

Prva gimnazija u Srbiji

Kragujevac zauzima posebno mesto u istoriji srpskog školstva. Upravo ovde je 1833. godine, po nalogu kneza Miloša Obrenovića, osnovana prva gimnazija u tadašnjoj Kneževini Srbiji.

Bila je to prva srednja škola modernog tipa u zemlji i predstavljala je ogroman korak ka stvaranju obrazovanog društva. U prvim godinama nastava nije izvođena u današnjoj zgradi, već u više različitih objekata, prilagođenih potrebama tadašnjeg školovanja.

U vreme kada je Srbija tek gradila svoje institucije, upravo su u Kragujevcu stvarani temelji modernog obrazovnog sistema.

Prvi licej u Srbiji osnovan je 1. jula 1838. godine ukazom kneza Miloša Obrenovića u Kragujevcu. Ova prva viša škola u zemlji služila je za obrazovanje državnih činovnika i sudija. Prvi rektor bio je Atanasije Nikolić.

Nova zgrada za novu Srbiju

Kako je broj učenika rastao, postojeći prostor postao je nedovoljan. Krajem XIX veka doneta je odluka da se izgradi reprezentativna zgrada dostojna prve srpske gimnazije.

Današnje zdanje završeno je 1887. godine prema projektu arhitekte Milutina Gođevca, jednog od najznačajnijih državnih arhitekata tog vremena, dok arhivska dokumentacija navodi arhitektu Nikolu Nestorovića kao njenog autora. Građena je u akademskom stilu, sa elementima neorenesanse, što je bilo karakteristično za najvažnije javne objekte tog perioda.

Izvođač radova bila je firma Marka O. Markovića, a prvi radni dan u novoj školskoj zgradi počeo je 21. oktobra 1887. godine. Od 1898. godine sve do 1904. godine Gimnazija u Kragujevcu nosila je naziv Gimnazija “Miloš Veliki”.

Već na prvi pogled bilo je jasno da nije reč o običnoj školi. Simetrična fasada, veliki prozori, visoki plafoni i prostrane učionice predstavljali su tada najmodernije standarde školskih objekata.

Zgrada je podignuta upravo u vreme kada je Srbija želela da pokaže da obrazovanje postaje jedan od temelja razvoja države.

Škola kroz koju je prošla srpska elita

Teško je nabrojati sve značajne ljude koji su sedeli u njenim klupama.

Prvu kragujevačku gimnaziju pohađali su brojni akademici, univerzitetski profesori, ministri, generali, književnici, lekari i naučnici. Mnogi od njih kasnije su ostavili dubok trag u razvoju Srbije. Neki od njih su: Dimitrije Isailović, pisac udžbenika, njen prvi direktor, Antonije Nikolić, prvi rektor Liceja, političari i državnici Filip Hristić, Jovan Marinović, Nikola Pašić, vojskovođe Radomir Putnik, Živojin Mišić, Stepa Stepanović, Miloje Pavlović i Lazar Pantelić, profesori streljani sa svojim đacima 21.oktobra 1941.godine, Svetozar Marković, začetnik socijalističkih ideja kod nas, Sima Marković, prvi sekretar KPJ, pesnici Đura Jakšić, Jovan i Vojislav Ilić, književnici Radoje Domanović, Svetolik Ranković, Stevan Jakovljević, Sima Lozanić, prvi rektor Univerziteta u Beogradu, Sofija Đorđević, prva maturantkinja u Srbiji, Borivoje Drobnjaković, etnolog, Dragoslav Srejović, arheolog, Andrej Mitrović, istoričar, Nikola Koka Janković, vajar, glumci Mija Aleksić, Ljuba Tadić, Gorica Popović, pisac Vidosav Stevanović.

Izvor/ Saznaj više: ikragujevac.com