45 godina Pozorišta SKC Kragujevac: Prve predstave i prve nagrade

Pozorište Studentskog kulturnog centra Kragujevac ove godine proslavlja 45 godina od svog osnivanja. Osnovano je, naime, 1977. godine, pod imenom Dramski studio OKUD „Svetozar Marković”. U arhivi kragujevačkog SKC-a zabeleženo je da je prva predstava odigrana u tom pozorištu bila „Češalj”, u režiji Branka Andrejevića, čuvenog glumca ovdašnjeg Teatra.

Sem ovih podataka, nažalost ništa o ovom komadu nije sačuvano, iako je od tada proteklo 45 godina. Reč je o komediji Fadila Hadžića, koju je postavio Branko Andrejević, čuveni kragujevački glumac i član tadašnjeg teatra Joakim Vujić.

Nije slučajno što Branko Andrejević postavlja ovaj komad, pošto je očigledna namera bila da sa glumcima amaterima rade dramski umetnici iz kragujevačkog teatra. Tako će prvu deceniju pozorišta SKC-a obeležiti komadi čiju režiju potpisuju pored Branka Andrejević, Ljubomir Ubavkić Pendula, Buda Jeremić i Miodrag Jurišić koji je bio i najangažovaniji u ovom periodu.

Drugu predstavu novoosnovanog amaterskog pozorišta postavio je Ljubomir Ubavkić Pendula, a igrali su između ostalog Borivoje Lazarević, Dragan Vidojević Dali, Gordan Vujičić, Snežana Vičentijević, Gordana Cicić, Miloš Škorić, Rajko Novaković.

U sezone 1979/80 Buda Jeremić, još jedan poznati kragujevački glumac, režira komad „Igra se nastavlja”. Komad je govorio o tada „vrućoj temi” abortusu, što je izazvalo veliku pažnju Kragujevčana, naročiti mlađih generacija.

U predstavi igraju Snežana Vićentijević, Jadran Vujičić, Miloš Škorić, Dragan Vidojević, Gordan Vujičić, Slobodan Simović, Zlatan Maksimović, Miodrag Jovanović Kigen, Dragana Coka ….., Gordana Cicić…

U sezoni 1980/81 na sceni pozorišta postavljaju se 2 monodrame: „Led” po tekstu Radoša Bajića režira Buda Jeremić, a igra Miodrag Jovanović Kigen, te „Oj, živote” po tekstu Josipa Pejakovića koju režira Pendula, a igra Dragan Vidojević.

Već sa prvim predstavama tadašnji kragujevački  OKUD „Svetozar Marković”, kreće i na festivale, odnosno na takmičenja dramskih amatera. Upustavljaju se prvi kontakti, a kreću i prva gostovanja, najpre po Šumadiji, a potom i po celoj Srbiji.

Ipak, prva predstava koja osvaja nagrade premijerno je izvedena u sezoni 1981/82. Reč je o komadu Ive Brešana „Predstava Hamleta u selu Mrduša Donja” u režiji Miodraga Jurišića. U ovoj komediji igraju Slobodan Simović, Miodrag Jovanović, Vlaja Đoković, Zlatan Maksimović, Marina Laković, Gordan Vujičić, Zoran Vujić, Rajko Rajković, Gordana Cicić, Milorad Zagorčić, Miroslav Miki Hristeslov i folklorni ansambl.

Ova predstava pobedila je na gradskom takmičenju pozorišta u konkurenciji 6 predstava – Doma omladine, Abraševića, dramskog studija Zastava i 3 škole (Prva gimnazija, Ekonomska i ŠUP). Ipak, na regionalnom takmičenju u Topoli osvajaju drugo mesto, a za najbolju žiri proglasi domaćina. Kako su tu predstavu pogledali i kragujevački mladi glumci, odluče da se pobune, pošto su smatrali da kvalitetom nije ni blizu njihovoj komediji. Ubrzo je reagovao i Branislav Cole Kovačević koji je odlučio da pozove selektora Petra Volka da pogleda predstavu te da on lično da svoj sud o predstavi „Hamlet u selu Mrduša Donja”. Zanimljivo, Volk je odmah odgovorio da ovaj poziv, pogledao predstavu, a nakon toga poslao i poziv za republičko takmičenje.

Kragujevčani na republičko takmičenje, koje se te godine održavalo u Pirotu, kreću kao potpuni autsajderi. Kako to obično biva – osvajaju prvu nagradu, a Zlatan Maksimović dobija nagradu za najboljeg glumca.

Na Saveznom takmičenju, koje se godina tradicionalno održavalo u Mostaru, Dramski studio OKUD „Svetozar Marković”, u konkurenciji 8 predstava osvaja nagradu za kolektivnu igru. Po povratku iz Mostara, pozorište SKC-a, ovaj komad igra po celoj Srbiji.

U narednim  sezonama Jurišić postavlja još nekoliko predstava. Najpre postavlja „Kartoteku” po tekstu Tadeuša Ruževiča, a potom i „Srebrne svećnjake” po tekstu Brane Crnčevića, te komediju „Život i priključenija vojnika Ivana Čonkina” po tekstu Vladimira Vojnoviča.

Sa komadom „Srebrni svećnjaci” prvi put se putuje i vam granica tadašnje SFRJ – gostuju u poljskom Krakovu, gde igraju 2 predstave.

U „Čonkinu” su igrali Aleksandar Milojević, Slobodan Simović, Borko Kovačević, Zlatan Maksimović, Nebojša Radosavljević, Rajko Rajković, Gordan Vujičić, Miodrag Jovanović, Dragana Milekić, Gordan Čejović, Olga Stanković, Aleksandar Milovanović, Zoran Vujić…

Nakon sezona u kojima su režirali poznati kragujevački glumci, rediteljsku palicu preuzimaju Branislav Cole Kovačević i Zlatan Maksimović.

Cole Kovačević postavlja „Haj-Faj” po tekstu Gorana Stefanovskog, a Zlatan Maksimović komad „Tri para hozentregera” po tekstu Brane Crnčevića. U tom periodu na repertoaru je ponovo i monodrama „Led” Aleksandra Milojevića.

Sezona 1987. godine donosi i komad koji je izazvao najviše pažnje kod publike, ali i „zabrinute javnosti” – „Kod mile nam i napaćene otadžbine”, koja je rađena prema nekoliko Domanovićevih dela.

U ovom komadu igrali su Aleksandar Miloradović, Aleksandar Milojević, Slobodan Karić, Slobodan Mirović, Olga Stanković, Gordana Cicić, Ljiljana Palibrk, Rajko Rajković, Zoran Vujić, Jelena Maksimović, Nenad Krstić, Vladimir Burković, Srđan Paunović, Nenad Bezarević, Nebojša Radosavljavić, Zoran Mišić…

Zanimljivo, već tokom proba razni „dušebrižnici” počeli da su da dolaze te da daju savet, kako ovaj komad nije „prilagođen druševenim i političkim prilikama tog vremena”. Gradom se pronela i priča da je državna bezbednost „obavila razgovor” sa akterima predstave, što su kasnije i oni sami to potvrdili.

Problemi nisu izostali i na premijeri. Naime, samo nekoliko sati pre zakazane premijere iz tadašnjeg teatra „Joakim Vujić” stiglo je obaveštenje da je sala zauzeta. Nakon brojnih peripetija komad je izveden u sali PMF-a, a publika ga je pozdravila dugotrajnim aplauzom.

Na gradskom takmičenju, prema pojedinim kazivanjima, vršen je toliki pritisak na žiri da ova predstava ne dobije ni jednu nagradu. Žiri, kome je predsedavao Ljubomir Ubavkić Pendula, odlučuje da se prva nagrada dodeli upravo komadu „Kod mile nam i napaćene otadžbine”. Na okružnom takmičenju u Paraćinu predstava nije dobila ni jednu nagradu žirija.

Brojna gostovanja koja su već bila dogovorena uz razne izgovore domaćina se otkazuju. Izgleda da su jedini neobavešteni, o kako su je mnogi tada nazivali „politički nepodubnoj predstavi”, bili ljudi iz Knjaževca, koji ansambla pozorišta SKC-a pozivaju na festival. Kragujevački glumci stižu u Knjaževac, a onda stiže i obaveštenje da će domaćin platiti spavanje, večeru, ali da sala neće biti spremna za odigravanje komade, pošto nema ko da je očisti. Nakon višesatnih pregovora, glumci napuštaju zgradu Doma kulture, ispred koje ih dočekuje nekoliko stotina ljudi uz povike „Puštaj publiku”. U takvoj situaciju domaćini su nemoćni i predstava počinje tačno u ponoć.

Na festivalu je bilo i nekoliko pozorišnih kritičara koji kasnije pišu da je reč o jednoj od „najboljih i nahrabrijih komedija u SFRJ”.

U narednim sezonama postavlja se „Ćelava pevačica” u režiji Saše Milenića, „Balkanski špijun” u režiji Miodraga Jurišića i „Marko Kraljević – Muke po Radoju D.” u režiji Branislava Kovačevića. Nakon predstave „Marko Kraljević” koja je igrana do 1991. godine, u Pozorištu SKC-a, punih 6  godina se ne igra ni jedna predstava.

Izvor: Pressek